poniedziałek, 27 kwietnia 2026

Brytyjskie pancerniki wieżowe

 W oparciu o pomysły kmdr Colesa w 1866 wiceadmirał E.P. Halsted przedstawił projekt wielkiego jak na swoje czasy okrętu wieżowego. Jednostka miałaby mieć 5 lub 6 podwójnych wież działowych z armatami 9-calowymi (zapewne odprzodowe, gwintowane działa Armstronga). Okręt miałby posiadać trzy maszty trójnożne i bukszpryt, na których najprawdopodobniej miał nosić pełne ożaglowanie. Nad wieżami miało znajdować się coś w rodzaju pomostu ciągnącego się na całej długości kadłuba. Napęd mechaniczny miała stanowić maszyna parowa pracująca na 1 śrubę, a kotłownie miały być 2 (sądząc po liczbie kominów – 2 odseparowane od siebie). Wymiary miały wynosić 422 stopy na 65 stóp, a tonaż obliczeniowy (builder’s old measurement) rzekomo 12100 ton (co jednak zupełnie nie pasuje do wzoru na BOM, nie używanego zresztą w Royal Navy od 1849 r., pasuje za to niemal jak ulał do wyporności przy zadanych wymiarach). Wiele więcej nie wiadomo, więc miałem sporą swobodę w dobraniu parametrów jednostki. Zgodnie z tym co napisałem wyżej, przyjąłem wyporność 12100 ton, pancerz burtowy o grubości 178 mm, wież działowych do 229 mm a pokładu – 51 mm. Maszyna parowa o mocy prawie 6400 KM rozpędza okręt do nieco ponad 14 w.  
Wg opisu pewnego modelu tej jednostki znajdującego się w muzeum w Greenwich, miało być 5 takich jednostek, o nazwach Dauntless, Formidable, Powerful, Defence i Vigilant (w związku z czym trzeba by zmienić nazwę pancernika Defence z 1861 r.). 
W swoim czasie byłyby to największe okręty pancerne świata, przewyższające rozmiarami i wypornością nawet pięciomasztowe giganty typu Minotaur. Do tego całkiem szybkie i przyzwoicie opancerzone. 









Dauntless, british battleship laid down 1866 (Engine 1867)

Displacement:
    11 330 t light; 11 690 t standard; 12 128 t normal; 12 478 t full load

Dimensions: Length overall / water x beam x draught
    436,98 ft / 422,01 ft x 64,99 ft x 27,99 ft (normal load)
    133,19 m / 128,63 m x 19,81 m  x 8,53 m

Armament:
      12 - 9,02" / 229 mm guns (6x2 guns), 229,01lbs / 103,88kg shells, 1865 Model
      Muzzle loading guns in Coles/Ericsson turrets 
      on centreline, evenly spread
      4 - 3,74" / 95,0 mm guns in single mounts, 14,00lbs / 6,35kg shells, 1859 Model
      Breech loading guns in deck mounts 
      on side ends, evenly spread
    Weight of broadside 2 804 lbs / 1 272 kg
    Shells per gun, main battery: 75

Armour:
   - Belts:        Width (max)    Length (avg)        Height (avg)
    Main:    7,01" / 178 mm    323,10 ft / 98,48 m    15,94 ft / 4,86 m
    Ends:    Unarmoured
      Main Belt covers 118% of normal length

   - Gun armour:    Face (max)    Other gunhouse (avg)    Barbette/hoist (max)
    Main:    9,02" / 229 mm    7,01" / 178 mm              -

   - Armour deck: 1,50" / 38 mm (2,00" / 51 mm over amidships), Conning tower: 7,99" / 203 mm

Machinery:
    Coal fired boilers, simple reciprocating steam engines, 
    Direct drive, 1 shaft, 6 386 ihp / 4 764 Kw = 14,30 kts
    Range 2 000nm at 7,00 kts
    Bunker at max displacement = 788 tons (100% coal)

Complement:
    1098

Cost:
    £0,925 million / $3,702 million

Distribution of weights at normal displacement:
    Armament: 351 tons, 2,9%
    Armour: 3 695 tons, 30,5%
       - Belts: 1 515 tons, 12,5%
       - Torpedo bulkhead: 0 tons, 0,0%
       - Armament: 1 574 tons, 13,0%
       - Armour Deck: 516 tons, 4,3%
       - Conning Tower: 91 tons, 0,7%
    Machinery: 1 675 tons, 13,8%
    Hull, fittings & equipment: 4 931 tons, 40,7%
    Fuel, ammunition & stores: 798 tons, 6,6%
    Miscellaneous weights: 678 tons, 5,6%

Overall survivability and seakeeping ability:
    Survivability (Non-critical penetrating hits needed to sink ship):
      8 577 lbs / 3 890 Kg = 36,6 x 9,0 " / 229 mm shells or 1,3 torpedoes
    Stability (Unstable if below 1.00): 1,00
    Metacentric height 2,6 ft / 0,8 m
    Roll period: 16,9 seconds
    Steadiness    - As gun platform (Average = 50 %): 57 %
            - Recoil effect (Restricted arc if above 1.00): 0,41
    Seaboat quality  (Average = 1.00): 1,43

Hull form characteristics:
    Hull has a flush deck
    Block coefficient: 0,553
    Length to Beam Ratio: 6,49 : 1
    'Natural speed' for length: 20,54 kts
    Power going to wave formation at top speed: 31 %
    Trim (Max stability = 0, Max steadiness = 100): 40
    Bow angle (Positive = bow angles forward): -12,00 degrees
    Stern overhang: 14,96 ft / 4,56 m
    Freeboard (% = measuring location as a percentage of overall length):
       - Stem:        18,44 ft / 5,62 m
       - Forecastle (14%):    14,47 ft / 4,41 m
       - Mid (50%):        13,48 ft / 4,11 m
       - Quarterdeck (13%):    14,47 ft / 4,41 m
       - Stern:        14,99 ft / 4,57 m
       - Average freeboard:    14,35 ft / 4,38 m
    Ship tends to be wet forward

Ship space, strength and comments:
    Space    - Hull below water (magazines/engines, low = better): 72,9%
        - Above water (accommodation/working, high = better): 85,9%
    Waterplane Area: 18 627 Square feet or 1 730 Square metres
    Displacement factor (Displacement / loading): 115%
    Structure weight / hull surface area: 167 lbs/sq ft or 817 Kg/sq metre
    Hull strength (Relative):
        - Cross-sectional: 0,93
        - Longitudinal: 1,87
        - Overall: 1,00
    Hull space for machinery, storage, compartmentation is excellent
    Room for accommodation and workspaces is cramped
    Good seaboat, rides out heavy weather easily

Dauntless (1867)
Formidable (1868)
Powerful (1868)
Defence (1869)
Vigilant (1869)
 

16 komentarzy:

  1. Prawdziwe drednoty wczesnej epoki żelaza. Gdyby je zbudowano, to wywołałyby "rewolucję" podobną do tej, która zaistniała 40 lat później.
    ŁK

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. PS. Tak sobie myślę, że po kasacji okrętu jako jednostki bojowej (po 1890 r.) można pomyśleć o wykorzystaniu tego wspaniałego, długiego kadłuba do konwersji np. na okręt-bazę niszczycieli: demontaż uzbrojenia, opancerzenia i dotychczasowej siłowni. Zainstalowanie nowej, tłokowej maszyny parowej (VTE) o mocy ~3200 KM i nowoczesnych kotłów wodnorurkowych. W tej postaci mógłby doczekać do końca Wielkiej Wojny.
      ŁK

      Usuń
    2. Tak obszerny kadłub rodzi wiele możliwości wykorzystania go w różnych rolach, oprócz zaproponowanej (jak najbardziej możliwej), mógłby to być także np. transportowiec wojska, zaopatrzeniowiec itp. Ale myślę, że przebudowa w celu przedłużenia żywotu jednostki jako okrętu bojowego również jest możliwa. Myślę np. o konwersji w latach 80-tych na wielki krążownik pancerny. Przebudowa mogła by obejmować likwidację omasztowania i ożaglowania, wymianę uzbrojenia na nowocześniejsze (działa odtylcowe), montaż nowego zespołu napędowego w celu uzyskania zwiększonej prędkości i zasięgu, montaż artylerii małokalibrowej przeciw torpedowcom, itp. Myślę, że mógłby w ten sposób powstać swoisty anty-korsarz, w sprzyjających okolicznościach mogący powalczyć np. z takim Riurikiem (pierwszym, z 1892 r.).
      dV

      Usuń
    3. Ciekawe, jaką prędkość maksymalną mógłby osiągnąć taki antyrajder? Myślę, że 18 węzłów jest całkowicie realne.
      ŁK

      Usuń
    4. Byłbym z 18 w. bardzo zadowolony i mam nadzieję, że to wartość realna do osiągnięcia;)
      dV

      Usuń
  2. Ciężkie wieże typu Ericssona/Colesa plus pełne ożaglowanie, obsługiwane z pokładu ponad wieżami ... To byłby "Captain" na sterydach.
    Podejrzewam że okręt nie pływałby długo, skąd spekulacje na temat jego możliwej przeróbki chyba można sobie darować.
    KK

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Skąd ten sceptycyzm? "Good seaboat, rides out heavy weather easily"
      ŁK

      Usuń
    2. Intuicja - zw. z przekonaniem, ze połączenie wież pancernych oraz pełnego ożaglowania jest niefortunne. Oczywiście mogę się mylić. Gdy idzie o raport Springsharpa: program napisano jednak z myślą o symulacji jednostek parowych, a nie żaglowych. Skądinąd jednak niektore elementy raportu stanowią ostrzeżenie:
      "Stability (Unstable if below 1.00): 1,00
      Metacentric height 2,6 ft / 0,8 m
      Roll period: 16,9 seconds"
      Jak widać, parametr "stability" jest na poziomie zaledwie dopuszczalnym. Niewielka wysokość metacentryczna wskazuje na niewielka stateczność początkową, co potwierdza także długi okres kołysania. Okręt stwarzałby zatem możliwości komfortowego użycia artylerii, ale podczas marszu pod parą: pod żaglami za bardzo przechylałby się. Z rysunku wynika, ze okręt burty miałby wyżej nic "Captain", ale przy silnym wietrze z burty trzeba byłoby uważać.
      KK

      Usuń
    3. Captain na sterydach – poniekąd tak ;) Ale to nie przesądza że byłby równie nieudany. Jakkolwiek wieże wydają się dość karkołomne do połączenia z żaglami, to jednak da się zaprojektować taki okręt, który będzie udany – dowodem niech będzie „konkurencyjny” w stosunku do Captaina HMS Monarch, swego czasu najlepszy pancernik w Royal Navy, który w pdrzędnych rolach (okrętu strażniczego) dotrwał w służbie do początku XX w. i reform Fishera (!). W Captainie natomiast popełniono zasadnicze błędy projektowe, które niemal skazywały ten okręt na zatonięcie. W tym m.in. była słaba stateczność (okręt nie miał szans podnieść się z przechyłu bodaj 21 stopni, podczas gdy dla Monarcha kąt krytyczny wynosił chyba nawet 70 stopni!), oraz błędna kalkulacja wysokości masztów, których wysokość policzono od dachu nadbudówek, zamiast od poziomu pokładu na którym spoczywały wieże. To w połączeniu z niskim położeniem tego pokładu tuż na LW spowodowało, że okręt idąc pod żaglami, w przechyle wziął wodę na pokład a siła wiatru działająca na zbyt wysoko położone żagle zadziałała jak gigantyczna dźwignia. W przypadku Dauntlessa myślę, że była szansa na uzyskanie udanej jednostki, gdyż ma on jednak znacznie wyższy i szerszy kadłub niż Captain i chyba nie ma powodów zakładać, że miały on takie same wady konstrukcyjne jak okręt kmdr Colesa. A nawet jeśli nie byłby specjalnie udany, to przebudowa (w tym m.in. rezygnacja z ożaglowania) mogła by być drogą do „uratowania” jednostki w służbie w roli okrętu bojowego.
      dV


      Usuń
    4. A wspomniany Monarch naprowadził mnie na pomysł, żeby może jego zmodernizować? Faktycznie ten okręt poszedł na przebudowę w latach 90-tych, ale nie była ona zbyt obszerna. Co prawda wymieniono maszyny, prędkość wzrosła o około 1 w., ale nie ruszano uzbrojenia i okręt do końca został z odprzodowymi 12-calówkami, mocnk juz przestarzałymi. A można byłoby wymienić ta działa np. na nowoczesne odtylcowe 10-calówki, co w połączeniu z nową maszynownią, wymianą pancerza na utwardzany i likwidacją ożaglowania mogło by dać wartościową jednostkę u schyłku XIX w., nadającą się zdecydowanie do czegoś więcej, niż funkcja okrętu strażniczego.
      dV

      Usuń
    5. Dodam, że taka zamiana działa bywała faktycznie stosowana w Royal Navy, np. na słynnym HMS Devastation (w1890 r.)
      dV

      Usuń
    6. Bardzo ciekawa koncepcja, zwłaszcza, że HMS "Monarch" był okrętem bardzo udanym.
      ŁK

      Usuń
    7. Zapisuje więc temat do kolejki ;)
      dV

      Usuń
  3. Ale machnąłeś Agincourta 50 lat przed czasem... ;D
    Peperon

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dla ścisłości zabrakło jeszcze 1 wieży. Ale skojarzenie bardzo dobre! :)
      ŁK

      Usuń
    2. Niech więc będzie, że to prawie-Agincourt :)
      dV

      Usuń