Działania na Bałtyku w kwietniu 1915 r.

Działania sił głównych

Z początkiem miesiąca dywersyjny rajd przeciwko wrogiej żegludze na zachodnim Bałtyku przeprowadziły krążowniki Władysław Łokietek i Tantal w towarzystwie rosyjskiego Riurika i kilku niszczycieli. Riurik postawił 100 min na zachód od Bornholmu. Wkrótce uszkodzeń doznał na nich niemiecki krążownik Thetis, oraz zatonął idący do Szczecina statek handlowy (2400 BRT).

11 kwietnia podjęto próbę wyciągnięcia sił niemieckich z Gdańska, poprzez demonstracyjny rejs na południowy Bałtyk w rejon Świnoujścia. Wabikiem miały być polskie krążowniki Obertyn, Grunwald i Raszyn oraz rosyjskie Bogatyr i Oleg. Za nimi płynąć miały siły główne – 3 polskie drednoty i 1 predrednot (Jan III Sobieski). Ponadto pod Gdańskiej miały czatować 2 okręty podwodne. Kiedy jednak na wysokości Rozewia na niemieckie miny wpadły kolejno Obertyn i Oleg, odnosząc ciężkie uszkodzenia, całą akcję odwołano. Uszkodzone okręty zostały odholowane do Lipawy przez pancerniki. Niemieckie krążowniki i predrednoty wyszły wprawdzie w morze, ale nie weszły w kontakt z polskim zespołem. Nie powiodły się też ataki okrętów podwodnych na wracające do bazy okręty niemieckie – jeden z nich miał awarię peryskopu, zaś torpedy drugiego okazały się niecelne.

Działania sił lekkich

8 kwietnia okręt-pułapka Kameleon sprowokował do wynurzenia i zatopił ogniem działek szybkostrzelnych okręt podwodny U 10.

W nocy 20 kwietnia za pomocą 2 kutrów desantowych przewiezionych przez Perseusza dokonano desantu w Rozewiu, wysadzając w powietrze tamtejszą latarnię morską.

27 kwietnia w nocnym wypadzie torpedowce z 7 flotylli postawiły 25 min w Zatoce Gdańskiej. Zatonął na nich duży frachtowiec idący ze Szwecji (3800 BRT), a ponadto ciężko został ciężko uszkodzony krążownik Kolberg, akurat chwilowo oddelegowany na Morze Bałtyckie z sił Hochseeflotte. 

Działania okrętów podwodnych

6 kwietnia okręt podwodny Rekin storpedował i zatopił niemiecki transportowiec wodnosamolotów Glyndwr (6000 ton) który został przydzielony do sił morskich ostrzeliwujących Połągę celem prowadzenia rozpoznania i korygowania ognia artylerii.

17 kwietnia na zachód od Bornholmu okręt podwodny Murena zatopił niemiecki masowiec (2300 BRT) idący ze Szwecji.

Pod koniec kwietnia nie powrócił z patrolu okręt podwodny Boleń (typ Karp) z 2 flotylli okrętów podwodnych. Przyczyny utraty jednostki pozostają nieznane.

Sytuacja na lądzie

Brak istotnych zmian przebiegu linii frontu.

Z początkiem miesiąca Niemcy zaczęli organizować stanowisko dla ciężkiego moździerza oblężniczego kal. 420 mm Gamma, który chcieli użyć przeciwko fortom Połągi. Przygotowania te nie umknęły uwagi strony polskiej, skutkiem czego postanowiono spróbować zniszczyć niemieckiego giganta. Do tej misji wyznaczono sterowiec Wiwern, który mógł zabrać na raz 1.200 kg bomb, oraz bombowce CWL B.5. W kilku kolejnych nalotach nie udało się wprawdzie zniszczyć samego działa, ale uszkodzono tory klejowe  i zniszczono dźwig służący do jego montażu. W ten sposób chwilowo zażegnano niebezpieczeństwo ze strony moździerza. 

Nowe samoloty: obserwacyjny i bombowiec

Pomimo posiadania licencji na udane konstrukcje zachodnie (Avro 504, Farman HF.20 i inne) nasi konstruktorzy nie próżnują. Dowództwo uznało, iż docelowo należy uniezależnić się od dostaw gotowego sprzętu z zagranicy a nawet udzielonych licencji na zagraniczne płatowce, a jedyną drogą do tego jest rozwijanie własnych konstrukcji lotniczych. Pierwszym produkowanym w większej ilości samolotem rodzimym jest CWL R.3 – dwumiejscowy klasycznej konstrukcji dwupłat rozpoznawczy i obserwacyjny, mogący przenosić niewielki ładunek bomb. Napęd stanowi silnik rotacyjny o mocy 80 KM, zaś uzbrojenie obronne – 1 km obsługiwany z tylnego stanowiska. Samolotów tych w latach 1914-1915 wyprodukowano 60 szt., które w użyciu na froncie znajdują się od 1915 r

Drugą maszyną jest dwusilnikowy, dwumiejscowy samolot bombowy CWL B.5 lekko inspirowany francuskim Caudronem G.4, aczkolwiek nieco od niego większy. Podobnie jak francuska konstrukcja, cechuje się układem bezkadłubowym z gondolą załogi w przedniej części oraz gondolami silników po bokach.   Nowy bombowiec jest w stanie przenieść 100 kg bomb na dystansie 400 km. W 1915 r. dostarczono lotnictwu 32 szt. tych samolotów.

Przy okazji – bo już nie pamiętam, czy o tym wspominałem: CWL to skrót od Centralne Warsztaty Lotnicze – nazwy wytwórni sprzętu lotniczego, w mojej historii alternatywnej założonej w Warszawie w 1913 r. dla licencyjnej produkcji samolotów francuskich (a potem także brytyjskich i rosyjskich), która z czasem podjęła także produkcję własnych konstrukcji.

CWL R.3:

Dane taktyczno-techniczne:

Załoga: 2

Rozpiętość: 10,25 m

Długość: 8,59 m

Wysokość: 3,18 m

Powierzchnia nośna: 33,4 m²

Masa własna: 460 kg

Masa startowa: 725 kg

Napęd: 1x80 KM

Prędkość: 123 km/h

Prędkość wznoszenia: 2,2 m/s

Pułap: 3500 m

Zasięg: 330 km

Uzbrojenie: 1 km i 20 kg bomb

CWL B.5:

Dane taktyczno-techniczne:

Załoga: 2

Rozpiętość: 19,45 m

Długość: 11,59 m

Wysokość: 3,45 m

Powierzchnia nośna: 70,2 m²

Masa własna: 950 kg

Masa startowa: 1604 kg

Napęd: 2x110 KM

Prędkość: 125 km/h

Prędkość wznoszenia: 1,5 m/s

Pułap: 4000 m

Zasięg: 380 km

Uzbrojenie: 1 km i 100 kg bomb

Łódź latająca Grigorowicz M-5

W składzie lotnictwa naszej floty brak było dotąd wodnosamolotów, które mogły by przenosić choćby niewielki ładunek bomb. Nabywając licencję na produkcję bardzo udanych łodzi latających Grigorowicz M-5 w ilości 26 szt. likwidujemy ten brak, bowiem samolot ten może zabrać 40 kg bomb. Dzięki temu ma on – przynajmniej teoretycznie – jako pierwszy z samolotów naszej floty możliwość zwalczania celów pływających. Niemniej, zasadniczym jego przeznaczeniem pozostaje prowadzenie rozpoznania na rzecz floty.

Przy okazji prezentacji nowego wodnosamolotu zdradzę, że maszyny CWL-Grigorowicz M-5 (bo pod taką nazwą u nas występują) wejdą w skład wyposażenia nowego okrętu lotniczego, jaki wkrótce zasili szeregi floty.

Dane taktyczno-techniczne:

Załoga: 2

Rozpiętość: 13,62 m

Długość: 8,60 m

Wysokość: 3,57 m

Powierzchnia nośna: 38,0 m²

Masa własna: 660 kg

Masa startowa: 960 kg

Napęd: 1x100 KM

Prędkość: 105 km/h

Prędkość wznoszenia: 1,9 m/s

Pułap: 3300 m

Zasięg: 420 km (?)

Uzbrojenie: 1 km i 40 kg bomb