Kanonierka, ale jakaś taka dziwna...

Natrafiłem ostatnio na pewien bardzo nieortodoksyjny projekt okrętu, którym postanowiłem się zająć. W zasadzie jednostkę trudno jest sklasyfikować. Na szkicu który znalazłem, okręt jest określony jako „okręt nieopancerzony” co tak po prawdzie niewiele wnosi w kwestii tego, do czego taka jednostka miała by być przeznaczona. Okręt ponoć został zaprojektowany przez wiceadm. Stiepana Makarowa, zatem pochodzi najpóźniej z początku XX w., a być może z końcówki XIX w. (spotkałem się z datowaniem na 1895 r., ale autor tej informacji sam nie był pewien tej daty). Wizualnie okręt przypomina nieduży krążownik z podwyższonym pokładem dziobowym, ale ma dość niecodziennie rozmieszczone uzbrojenie. Na pokładzie dziobowym ma bowiem tylko lekkie działa 75 mm, główne uzbrojenie - 2 działa 203 mm - są ustawione na pokładzie na śródokręciu, po 1 na każdą burtę, a za nimi znajdują się 4 działa 152 mm (po 2 na burtę). Ostatnie działo 152 mm jest na rufie, w osi symetrii. Uzbrojenie miała uzupełniać co najmniej jedna wyrzutnia torped w stewie dziobowej, powyżej linii wodnej, druga umiejscowiona analogicznie na rufie i prawdopodobnie 4 pojedyncze wyrzutnie na pokładzie. Okręt miał mieć 3000 ton wyporności i wymiary wynoszące z grubsza (odczytane z rysunku) 98 m x 12,5 m. Co do napędu, udało mi się wywnioskować, że miały być 3 kotłownie, maszynownia między 2-gim a 3-cim kominem, i 2 śruby. Nieznana jest moc i typ napędu, ale znalazłem informację, że osiągana prędkość miała wynieść 20 w., a zasięg 6000 Mm. Przyjąłem, że będzie to, standardowo jak na przełom wieków, maszyna parowa potrójnego rozprężania o mocy 8000 KM, bo taką program dopasował do zadanej prędkości maksymalnej 20 w. 
Mimo iż jednostka jest opisywana jako okręt nieopancerzony, to na przekroju widać wypukły pokład. Nie widzę innego sensu takiego jego kształtu niż to, że jest to pokład pancerny, zapewniający ochronę witaliów znajdujących się poniżej niego. Takie też rozwiązanie zastosowałem, przy czym z uwagi na grubość jest to jedynie ochrona przeciwodłamkowa. 
Trudno jednoznacznie taką jednostkę sklasyfikować. Rozmieszczenie dział 203 mm przywodzi na myśl kanonierki typu Koriejec. Ale rozmiary i pokład pancerny są charakterystyczne bardziej dla krążownika. Czy więc nazwiemy go krążownikiem czy dużą kanonierką – w sumie obydwie opcje są chyba dopuszczalne. 

 

Awtroił, russian large protected gunboat laid down 1895 (Engine 1896)

Displacement:
    2 487 t light; 2 623 t standard; 3 053 t normal; 3 398 t full load

Dimensions: Length overall / water x beam x draught
    321,10 ft / 316,11 ft x 41,40 ft x 17,95 ft (normal load)
    97,87 m / 96,35 m x 12,62 m  x 5,47 m

Armament:
      2 - 7,99" / 203 mm guns in single mounts, 255,24lbs / 115,77kg shells, 1892 Model
      Breech loading guns in deck mounts 
      on side, all amidships
      4 - 5,98" / 152 mm guns in single mounts, 107,15lbs / 48,60kg shells, 1892 Model
      Quick firing guns in deck mounts 
      on side, all amidships
      1 - 5,98" / 152 mm guns in single mounts, 107,15lbs / 48,60kg shells, 1892 Model
      Quick firing gun in deck mount 
      on centreline aft
      12 - 2,95" / 75,0 mm guns in single mounts, 12,87lbs / 5,84kg shells, 1892 Model
      Quick firing guns in deck mounts 
      on side ends, evenly spread
    Weight of broadside 1 201 lbs / 545 kg
    Shells per gun, main battery: 100
    6 - 15,0" / 381 mm above water torpedoes

Armour:

   - Armour deck: 0,98" / 25 mm, Conning tower: 2,01" / 51 mm

Machinery:
    Coal fired boilers, complex reciprocating steam engines, 
    Direct drive, 2 shafts, 8 067 ihp / 6 018 Kw = 20,00 kts
    Range 6 000nm at 10,00 kts
    Bunker at max displacement = 775 tons (100% coal)

Complement:
    204 - 266

Cost:
    £0,382 million / $1,527 million

Distribution of weights at normal displacement:
    Armament: 150 tons, 4,9%
    Armour: 162 tons, 5,3%
       - Belts: 0 tons, 0,0%
       - Torpedo bulkhead: 0 tons, 0,0%
       - Armament: 0 tons, 0,0%
       - Armour Deck: 153 tons, 5,0%
       - Conning Tower: 9 tons, 0,3%
    Machinery: 1 204 tons, 39,4%
    Hull, fittings & equipment: 971 tons, 31,8%
    Fuel, ammunition & stores: 566 tons, 18,5%
    Miscellaneous weights: 0 tons, 0,0%

Overall survivability and seakeeping ability:
    Survivability (Non-critical penetrating hits needed to sink ship):
      1 361 lbs / 617 Kg = 5,3 x 8,0 " / 203 mm shells or 0,4 torpedoes
    Stability (Unstable if below 1.00): 1,67
    Metacentric height 3,1 ft / 0,9 m
    Roll period: 9,9 seconds
    Steadiness    - As gun platform (Average = 50 %): 79 %
            - Recoil effect (Restricted arc if above 1.00): 0,30
    Seaboat quality  (Average = 1.00): 1,59

Hull form characteristics:
    Hull has rise forward of midbreak
    Block coefficient: 0,455
    Length to Beam Ratio: 7,63 : 1
    'Natural speed' for length: 17,78 kts
    Power going to wave formation at top speed: 50 %
    Trim (Max stability = 0, Max steadiness = 100): 50
    Bow angle (Positive = bow angles forward): -25,00 degrees
    Stern overhang: 4,99 ft / 1,52 m
    Freeboard (% = measuring location as a percentage of overall length):
       - Stem:        19,46 ft / 5,93 m
       - Forecastle (15%):    16,47 ft / 5,02 m
       - Mid (26%):        16,47 ft / 5,02 m (8,99 ft / 2,74 m aft of break)
       - Quarterdeck (11%):    10,96 ft / 3,34 m
       - Stern:        11,45 ft / 3,49 m
       - Average freeboard:    11,97 ft / 3,65 m
    Ship tends to be wet forward

Ship space, strength and comments:
    Space    - Hull below water (magazines/engines, low = better): 164,1%
        - Above water (accommodation/working, high = better): 71,8%
    Waterplane Area: 8 383 Square feet or 779 Square metres
    Displacement factor (Displacement / loading): 75%
    Structure weight / hull surface area: 69 lbs/sq ft or 337 Kg/sq metre
    Hull strength (Relative):
        - Cross-sectional: 0,93
        - Longitudinal: 2,16
        - Overall: 1,01
    Hull space for machinery, storage, compartmentation is cramped
    Room for accommodation and workspaces is cramped
    Ship has slow, easy roll, a good, steady gun platform
    Excellent seaboat, comfortable, can fire her guns in the heaviest weather

Awtroił (1896)
Kaguł (1896)
Sztandart (1896)
Kinburn (1897)
Azard (1897)
Amfitrida (1897)
Orfiej (1898)
Letun (1898)
Uliss (1898)