Po przegranej wojnie z Japonią, Chiny pogrążyły się w
jeszcze większym niż dotychczas chaosie, co sprzyjało politycznej i
ekonomicznej penetracji państwa przez obce mocarstwa. W 1897 r. Niemcy
militarnie zajęli Kiao-czou (Jiaozhou) z ośrodkiem administracyjnym w Tsingtao
(Quingdao). W ślad za nimi, Rosjanie opanowali Półwysep Liaotuński z Port
Arturem (Lushun). Rząd centralny w Chinach był wówczas na tyle słaby, że uznał
obydwie te aneksje, podpisując traktat z 27 marca 1898 r. (Port Artur został wtedy
wydzierżawiony Rosji na 25 lat, a dodatkowo Wielka Brytania wydzierżawiła port
Weihai, zaś Francja - Guangzhouwan). Zachęcony tymi przykładami, rząd polski
również postarał się o zdobycie przyczółka w Chinach kontynentalnych. Wybór
padł na Szanghaj, w którym założono konsulat i palcówkę handlową, a dla ochrony
tychże sprowadzono batalion wojska, jak również wynegocjowano prawo
stacjonowania w porcie małej eskadry okrętów wojennych. W takiej sytuacji
zastało nas powstanie bokserów. Oczywiście, jako jeden z krajów dość mocno „zainstalowanych”
w Chinach (przypomnę, że mamy także kawałek Hajnanu) nie mogliśmy pozostać bez
reakcji na to wydarzenie. Wysłano więc na wody chińskie, wzorem innych krajów
europejskich, silną eskadrę okrętów wojennych, w składzie pancernika,
krążownika pancernopokładowego, 3 niszczycieli i 3 kanonierek. Nasza eskadra, razem z
siłami sojuszniczymi wzięła udział w zdobywaniu fortów w Taku (Dagu), gdzie
zajęto 4 nowoczesne niszczyciele typu Hai Hola oraz kanonierkę torpedową Fei
Ting. Jak wiadomo, niszczyciele te zostały wcielone do marynarek wojennych
głównych państw interweniujących, czyli Wielkiej Brytanii, Francji, Rosji i
Niemiec pod jedną, podkreślającą ich braterstwo broni nazwą Taku (we flocie
francuskiej Takou, okręt rosyjski w 1901 r. przemianowano na Lejtienant Burakow).
Polsce natomiast przypadła w udziale wspomniana kanonierka torpedowa Fei Ting,
po przejęciu przez PMW nazwana oczywiście Taku.
Kilka słów o zdobytym okręcie: jest to stalowej konstrukcji jednostka
zbudowana w latach 1887-1888 w stoczni J.S. White’a jako tzw. stock ship, czyli
jednostka budowana bez zamówienia odbiorcy, w celach spekulacyjnych. W 1894 r.
została zakupiona przez stocznię W. Armstronga w Elswick, która ją gruntownie
przebudowała i zmodernizowała (wzmocnienie konstrukcji, instalacja uzbrojenia artyleryjskiego
i torpedowego). W związku z toczoną akurat wojną z Japonia, okrętem
zainteresowały się Chiny, które ostatecznie nabyły go w 1895 r., na tyle jednak
późno że nie zdążył już wziąć udziału w działaniach wojennych. Jednostka miała
charakterystyczną sylwetkę, z dwoma kominami ustawionymi obok siebie, i
sterówką posadowioną za nimi, a także z wyrzutniami torped w stewie dziobowej i
na pokładzie (schowanymi za składanymi nadburciami). W czasie powstania bokserów
okręt znajdował się w suchym doku w Taku i w tym stanie wpadł w ręce
sprzymierzonych.
Taku, polish torpedo gunboat laid down 1887 (Engine 1894, captured 1900)
Displacement:
343 t light; 357 t standard; 401 t normal; 436 t full load
Dimensions: Length overall / water x beam x draught
201,08 ft / 197,61 ft x 23,65 ft x 7,94 ft (normal load)
61,29 m / 60,23 m x 7,21 m x 2,42 m
Armament:
2 - 4,02" / 102 mm guns in single mounts, 32,38lbs / 14,69kg shells, 1895 Model
Quick firing guns in deck mounts with hoists
on centreline ends, evenly spread
4 - 2,24" / 57,0 mm guns in single mounts, 5,23lbs / 2,37kg shells, 1885 Model
Quick firing guns in deck mounts
on side, all amidships
Weight of broadside 86 lbs / 39 kg
Shells per gun, main battery: 120
5 - 18,0" / 457 mm above water torpedoes
Armour:
- Gun armour: Face (max) Other gunhouse (avg) Barbette/hoist (max)
Main: 1,18" / 30 mm 0,71" / 18 mm -
- Conning tower: 1,77" / 45 mm
Machinery:
Coal fired boilers, complex reciprocating steam engines,
Direct drive, 2 shafts, 2 617 ihp / 1 953 Kw = 20,00 kts
Range 2 400nm at 9,00 kts
Bunker at max displacement = 79 tons (100% coal)
Complement:
44 - 58
Cost:
£0,049 million / $0,197 million
Distribution of weights at normal displacement:
Armament: 11 tons, 2,7%
Armour: 7 tons, 1,8%
- Belts: 0 tons, 0,0%
- Torpedo bulkhead: 0 tons, 0,0%
- Armament: 5 tons, 1,3%
- Armour Deck: 0 tons, 0,0%
- Conning Tower: 2 tons, 0,5%
Machinery: 202 tons, 50,3%
Hull, fittings & equipment: 118 tons, 29,4%
Fuel, ammunition & stores: 58 tons, 14,5%
Miscellaneous weights: 5 tons, 1,2%
Overall survivability and seakeeping ability:
Survivability (Non-critical penetrating hits needed to sink ship):
101 lbs / 46 Kg = 3,3 x 4,0 " / 102 mm shells or 0,1 torpedoes
Stability (Unstable if below 1.00): 1,37
Metacentric height 1,0 ft / 0,3 m
Roll period: 9,9 seconds
Steadiness - As gun platform (Average = 50 %): 76 %
- Recoil effect (Restricted arc if above 1.00): 0,45
Seaboat quality (Average = 1.00): 1,51
Hull form characteristics:
Hull has low forecastle, low quarterdeck
Block coefficient: 0,378
Length to Beam Ratio: 8,35 : 1
'Natural speed' for length: 14,06 kts
Power going to wave formation at top speed: 56 %
Trim (Max stability = 0, Max steadiness = 100): 50
Bow angle (Positive = bow angles forward): -16,00 degrees
Stern overhang: 3,48 ft / 1,06 m
Freeboard (% = measuring location as a percentage of overall length):
- Stem: 8,99 ft / 2,74 m
- Forecastle (22%): 6,99 ft / 2,13 m (10,01 ft / 3,05 m aft of break)
- Mid (50%): 10,01 ft / 3,05 m
- Quarterdeck (13%): 6,00 ft / 1,83 m (10,01 ft / 3,05 m before break)
- Stern: 6,50 ft / 1,98 m
- Average freeboard: 9,03 ft / 2,75 m
Ship tends to be wet forward
Ship space, strength and comments:
Space - Hull below water (magazines/engines, low = better): 184,0%
- Above water (accommodation/working, high = better): 56,6%
Waterplane Area: 2 848 Square feet or 265 Square metres
Displacement factor (Displacement / loading): 40%
Structure weight / hull surface area: 23 lbs/sq ft or 113 Kg/sq metre
Hull strength (Relative):
- Cross-sectional: 0,44
- Longitudinal: 1,66
- Overall: 0,50
Caution: Hull subject to strain in open-sea
Hull space for machinery, storage, compartmentation is cramped
Room for accommodation and workspaces is cramped
Ship has slow, easy roll, a good, steady gun platform
Displacement:
343 t light; 357 t standard; 401 t normal; 436 t full load
Dimensions: Length overall / water x beam x draught
201,08 ft / 197,61 ft x 23,65 ft x 7,94 ft (normal load)
61,29 m / 60,23 m x 7,21 m x 2,42 m
Armament:
2 - 4,02" / 102 mm guns in single mounts, 32,38lbs / 14,69kg shells, 1895 Model
Quick firing guns in deck mounts with hoists
on centreline ends, evenly spread
4 - 2,24" / 57,0 mm guns in single mounts, 5,23lbs / 2,37kg shells, 1885 Model
Quick firing guns in deck mounts
on side, all amidships
Weight of broadside 86 lbs / 39 kg
Shells per gun, main battery: 120
5 - 18,0" / 457 mm above water torpedoes
Armour:
- Gun armour: Face (max) Other gunhouse (avg) Barbette/hoist (max)
Main: 1,18" / 30 mm 0,71" / 18 mm -
- Conning tower: 1,77" / 45 mm
Machinery:
Coal fired boilers, complex reciprocating steam engines,
Direct drive, 2 shafts, 2 617 ihp / 1 953 Kw = 20,00 kts
Range 2 400nm at 9,00 kts
Bunker at max displacement = 79 tons (100% coal)
Complement:
44 - 58
Cost:
£0,049 million / $0,197 million
Distribution of weights at normal displacement:
Armament: 11 tons, 2,7%
Armour: 7 tons, 1,8%
- Belts: 0 tons, 0,0%
- Torpedo bulkhead: 0 tons, 0,0%
- Armament: 5 tons, 1,3%
- Armour Deck: 0 tons, 0,0%
- Conning Tower: 2 tons, 0,5%
Machinery: 202 tons, 50,3%
Hull, fittings & equipment: 118 tons, 29,4%
Fuel, ammunition & stores: 58 tons, 14,5%
Miscellaneous weights: 5 tons, 1,2%
Overall survivability and seakeeping ability:
Survivability (Non-critical penetrating hits needed to sink ship):
101 lbs / 46 Kg = 3,3 x 4,0 " / 102 mm shells or 0,1 torpedoes
Stability (Unstable if below 1.00): 1,37
Metacentric height 1,0 ft / 0,3 m
Roll period: 9,9 seconds
Steadiness - As gun platform (Average = 50 %): 76 %
- Recoil effect (Restricted arc if above 1.00): 0,45
Seaboat quality (Average = 1.00): 1,51
Hull form characteristics:
Hull has low forecastle, low quarterdeck
Block coefficient: 0,378
Length to Beam Ratio: 8,35 : 1
'Natural speed' for length: 14,06 kts
Power going to wave formation at top speed: 56 %
Trim (Max stability = 0, Max steadiness = 100): 50
Bow angle (Positive = bow angles forward): -16,00 degrees
Stern overhang: 3,48 ft / 1,06 m
Freeboard (% = measuring location as a percentage of overall length):
- Stem: 8,99 ft / 2,74 m
- Forecastle (22%): 6,99 ft / 2,13 m (10,01 ft / 3,05 m aft of break)
- Mid (50%): 10,01 ft / 3,05 m
- Quarterdeck (13%): 6,00 ft / 1,83 m (10,01 ft / 3,05 m before break)
- Stern: 6,50 ft / 1,98 m
- Average freeboard: 9,03 ft / 2,75 m
Ship tends to be wet forward
Ship space, strength and comments:
Space - Hull below water (magazines/engines, low = better): 184,0%
- Above water (accommodation/working, high = better): 56,6%
Waterplane Area: 2 848 Square feet or 265 Square metres
Displacement factor (Displacement / loading): 40%
Structure weight / hull surface area: 23 lbs/sq ft or 113 Kg/sq metre
Hull strength (Relative):
- Cross-sectional: 0,44
- Longitudinal: 1,66
- Overall: 0,50
Caution: Hull subject to strain in open-sea
Hull space for machinery, storage, compartmentation is cramped
Room for accommodation and workspaces is cramped
Ship has slow, easy roll, a good, steady gun platform



