niedziela, 20 września 2026

Pancernik wieżowy dla Persji

W XIX w. Persja mimo swoich znacznych rozmiarów i długiej linii brzegowej (cały płn. brzeg Zatoki Perskiej i Morza Omańskiego, nie miała w zasadzie poważniejszych sił morskich. Miało to uzasadnienie w typowo lądowym charakterze państwa i braku poważniejszych przeciwników na morzu (z którymi Persja mogła by rywalizować). Niemniej dla państwa aspirującego do roli lokalnego mocarstwa wypada mieć jakąś konkretniejszą jednostkę mogącą pełnić, obok czysto bojowych, także funkcje reprezentacyjne. Jeden niezbyt duży okręt pancerny dla takich celów nie wydaje się być zbytnią przesadą – stąd poniższy okręt.
Jak widać, jest to niskoburtowy (choć nie aż tak jak amerykańskie monitory) okręt pancerny z ożaglowaniem barku, z dwoma wieżami kryjącymi 4 działa odprzodowe Armstronga kal. 229 mm. Napęd, oprócz żagli zapewniają dwie maszyny parowe o łącznej mocy 1052 KM, pracujące na 2 wały i rozpędzające jednostkę do 10 w. (z żaglami zapewne ok. 12 w.) Kadłub okrętu został wykonany z żelaza, co pozwala oczekiwać sporej długowieczności jednostki. Można domniemywać, że we flocie irańskiej taki okręt w roli jednostki bojowej mógłby posłużyć nawet do początków XX w., przechodząc w międzyczasie sporą, uwspółcześniającą go modernizację. 






 

Qajar, persian battleship laid down 1867 (Engine 1868)

Displacement:
    4 237 t light; 4 358 t standard; 4 447 t normal; 4 518 t full load

Dimensions: Length overall / water x beam x draught
    261,06 ft / 255,09 ft x 50,00 ft x 21,52 ft (normal load)
    79,57 m / 77,75 m x 15,24 m  x 6,56 m

Armament:
      4 - 9,02" / 229 mm guns (2x2 guns), 240,00lbs / 108,86kg shells, 1867 Model
      Muzzle loading guns in Coles/Ericsson turrets 
      on centreline, all amidships
    Weight of broadside 960 lbs / 435 kg
    Shells per gun, main battery: 60

Armour:
   - Belts:        Width (max)    Length (avg)        Height (avg)
    Main:    5,98" / 152 mm    132,28 ft / 40,32 m    7,51 ft / 2,29 m
    Ends:    Unarmoured
      Main Belt covers 80% of normal length

   - Gun armour:    Face (max)    Other gunhouse (avg)    Barbette/hoist (max)
    Main:    7,52" / 191 mm    5,51" / 140 mm              -

   - Armour deck: 1,22" / 31 mm, Conning tower: 7,99" / 203 mm

Machinery:
    Coal fired boilers, simple reciprocating steam engines, 
    Direct drive, 2 shafts, 1 052 ihp / 784 Kw = 10,00 kts
    Range 1 000nm at 6,00 kts
    Bunker at max displacement = 159 tons (100% coal)

Complement:
    271 - 353

Cost:
    £0,287 million / $1,147 million

Distribution of weights at normal displacement:
    Armament: 120 tons, 2,7%
    Armour: 761 tons, 17,1%
       - Belts: 285 tons, 6,4%
       - Torpedo bulkhead: 0 tons, 0,0%
       - Armament: 225 tons, 5,1%
       - Armour Deck: 204 tons, 4,6%
       - Conning Tower: 47 tons, 1,0%
    Machinery: 269 tons, 6,1%
    Hull, fittings & equipment: 2 917 tons, 65,6%
    Fuel, ammunition & stores: 209 tons, 4,7%
    Miscellaneous weights: 170 tons, 3,8%

Overall survivability and seakeeping ability:
    Survivability (Non-critical penetrating hits needed to sink ship):
      4 598 lbs / 2 085 Kg = 19,2 x 9,0 " / 229 mm shells or 1,5 torpedoes
    Stability (Unstable if below 1.00): 1,06
    Metacentric height 2,0 ft / 0,6 m
    Roll period: 14,9 seconds
    Steadiness    - As gun platform (Average = 50 %): 71 %
            - Recoil effect (Restricted arc if above 1.00): 0,21
    Seaboat quality  (Average = 1.00): 1,43

Hull form characteristics:
    Hull has raised forecastle, raised quarterdeck 
    Block coefficient: 0,567
    Length to Beam Ratio: 5,10 : 1
    'Natural speed' for length: 15,97 kts
    Power going to wave formation at top speed: 29 %
    Trim (Max stability = 0, Max steadiness = 100): 50
    Bow angle (Positive = bow angles forward): -8,00 degrees
    Stern overhang: 5,97 ft / 1,82 m
    Freeboard (% = measuring location as a percentage of overall length):
       - Stem:        17,95 ft / 5,47 m
       - Forecastle (17%):    15,45 ft / 4,71 m (7,51 ft / 2,29 m aft of break)
       - Mid (50%):        6,00 ft / 1,83 m
       - Quarterdeck (16%):    13,98 ft / 4,26 m (6,00 ft / 1,83 m before break)
       - Stern:        14,47 ft / 4,41 m
       - Average freeboard:    9,35 ft / 2,85 m

Ship space, strength and comments:
    Space    - Hull below water (magazines/engines, low = better): 44,7%
        - Above water (accommodation/working, high = better): 40,5%
    Waterplane Area: 9 044 Square feet or 840 Square metres
    Displacement factor (Displacement / loading): 183%
    Structure weight / hull surface area: 215 lbs/sq ft or 1 050 Kg/sq metre
    Hull strength (Relative):
        - Cross-sectional: 1,70
        - Longitudinal: 5,19
        - Overall: 1,90
    Hull space for machinery, storage, compartmentation is excellent
    Room for accommodation and workspaces is extremely poor
    Ship has slow, easy roll, a good, steady gun platform
    Good seaboat, rides out heavy weather easily

6 komentarzy:

  1. Przypomina trochę Scorpion i Wyvern, a trochę powiększonego Huascara. Ale wielkiego pola do modernizacji chyba tu nie ma.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Coś jednak chyba dało by się podziałać. Ja widziałbym przebudowę następująco:
      - wymiana dział na odtylcowe kal. 203 mm lub podobne,
      - wymiana układu napędowego (maszyny + kotły) na maszyny parowe potrójnego rozprężania z nowoczesnymi kotłami (może nawet wodnorurkowymi, jeśli przebudowa byłaby odpowiednio późno),
      - wymiana opancerzenia żelaznego na stalowe (być może nawet utwardzane powierzchniowo – z zastrzeżeniem jw.),
      - likwidacja omasztowania i ożaglowania, w zamian montaż masztów bojowych z lekkimi działkami (np. Hotchkissy 1-funtowe – 37 mm)
      - likwidacja pomostu nad wieżami
      - montaż licznej artylerii małokalibrowej przeciw torpedowcom (działka 37, 47 i 57 mm)
      - prawdopodobnie rozbudowa nadbudówek.
      dV

      Usuń
  2. W raporcie jest jedna śruba a w opisie dwie.

    OdpowiedzUsuń
  3. Moim zdaniem okręt ma jednak spory potencjał modernizacyjny. Ja widziałbym przebudowę około 1895 r. Objęłaby ona wymianę wież i uzbrojenia na szybkostrzelne armaty odtylcowe np. 2 x II - 203 mm. Dodatkowo należałoby zainstalować artylerię przeciw torpedowcom np. 4 x I - 76 mm (poburtowo) + 2 pom-pomy 37 mm. Pancerz wymieniamy na harveyowski i instalujemy maszynę parową typu VTE wraz z nowoczesnymi kotłami węglowymi. W ten sposób powstanie pancernik obrony wybrzeża, coś w rodzaju perskiej wersji "Vasco da Gamy". :) Myślę, że aktywna służba przynajmniej do kończenia PWS.
    ŁK

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jak napisałem wyżej, z grubsza tak właśnie widziałbym przebudowę Qajara. W takiej postaci okręt ten spokojnie posłużyłby do pierwszej dekady XX w. nie ustępując specjalnie w niczym ówczesnym pancernikom obrony wybrzeża. A nie wykluczone, że pływałby dużo dłużej, co w przypadku mniejszych flot zdarzało się przecież bardzo często. Przykładowo - szwedzkie POW służyły do lat 50-tych, wspomniany Vasco da Gama - do 1935 r. (miał wtedy 60 lat!). Argentyńskie Independencia i Libertad służyły we flocie do lat 1946-1947 kiedy miały słuszny wiek 55 lat, a w podrzędnych rolach nawet do 1968 r. (76-77 lat!).
      dV

      Usuń